ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯩﺸﻰ ﻧﯧﻤﯩﺪﯨﻦ دﯦﺮەك ﺑﯧﺮﯨﺪۇ؟
ﺑﺎﮬﺎۋۇدۇن ﻛﯧﺮەم
ﺑﯘﻟﺘﯘر ﺋﺎﭘﺮﯦﻠﺪا ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺧﻪﻟﻖ ﺑﺎﻧﻜﯩﺴﻰ ﮬﻮﻗﯘﻗﯩﻨﻰ ﺋﯚﺗﻜﯜزۈپ ﺑﻪرﮔﻪن ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺗﺎﺷﻘﻰ ﭘﯧﺮﯦﯟوت ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘرۇش ﻣﻪرﻛﯩﺰى ﺗﺎرﻗﺎﺗﻘﺎن ﺋﻪڭ ﻳﯧﯖﻰ ﻣﻪﻟﯘﻣﺎﺗﺘﺎ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺟﯘﯕﮕﻮ ﭘﯘﻟﯩﻐﺎ ﺋﺎﻳﺮﯨﯟاﺷلاش ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﻰ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﻳﻪﺗﺘﻪ ﻳﯜەﻧﻠﯩﻚ ﺋﯚﺗﻜﻪﻟﻨﻰ ﺑﯘزۇپ، ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ 6.9920 ﻳﯜەﻧﮕﻪ ﭼﯜﺷﯜپ ﻗﺎﻟﻐﺎن. ﺑﯘ ﮬﻪرﮔﯩﺰﻣﯘ ﻗﯩﺴﻘﺎ ﻣﯘددەﺗﺘﯩلا ﻛﯚرۈﻟﮕﻪن ﻧﻪﺗﯩﺠﻪ ﺋﻪﻣﻪس، ﺋﻪﻟﯟەﺗﺘﻪ. ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟلاردﯨﻦ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﺸﯩﻤﭽﻪ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﯧﺰ ﺳﯜرﺋﻪﺗﺘﻪ ﭼﯜﺷﯜﺷﻰ 2006 - ﻳﯩﻠﻰ ﻣﺎي ﺋﯧﻴﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷلاﻧﻐﺎن، ﺷﯘ ﻣﻪزﮔﯩﻠﺪە ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ ﺗﻪﺧﻤﯩﻨﻪن 7.75 ﻳﯜەن ﺋﻪﺗﺮاﭘﯩﻐﺎ ﭼﯜﺷﻜﻪن، ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﯘرۇن ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺳﻪﻛﻜﯩﺰ ﻳﯜەﻧﻠﯩﻚ ﮬﺎﻟﻪﺗﺘﻪ ﻣﯧﯖﯩﯟاﺗﻘﺎﻧﯩﻜﻪن.
ﺋﯘﻧﺪاﻗﺘﺎ دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪا ﺋﻪڭ ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺗﯘرۇۋاﺗﻘﺎن ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﺪە ﺗﻪۋرﯨﻨﯩﺶ ﻛﯚرۈﻟﯩﺸﻰ ﻧﯧﻤﯩﺪﯨﻦ دﯦﺮەك ﺑﯧﺮﯨﺪۇ؟ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﺎدﯨﺴﻪ ﻳﻪر ﺷﺎرى ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ، ﺟﯜﻣﻠﯩﺪﯨﻦ ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ ﻗﺎﻧﺪاق ﺗﻪﺳﯩﺮﻟﻪرﻧﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﯧﻠﯩﺪۇ؟ ﺑﯘ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەت ﺑﯩﻠﻪن ﺋﺎﭘﺘﻮﻧﻮم راﻳﻮﻧﻠﯘق ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﭘﻪﻧﻠﻪر ﺋﺎﻛﺎدﯨﻤﯩﻴﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﭽﯩﺴﻰ ﺋﺎﺑﺪۇۋەﻟﻰ ﻣﻪﺧﭙﯘﻟلا ﺑﯩﻠﻪن ﮬﻪﻣﺴﯚﮬﺒﻪﺗﺘﻪ ﺑﻮﻟﺪۇم.
«ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﻰ ﻳﻪر ﺷﺎرى ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻨﻰ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﻳﺪۇ»
ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﭽﻰ ﺋﺎﺑﺪۇۋەﻟﻰ ﻣﻪﺧﭙﯘﻟلا ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﮬﺎزﯨﺮﻗﻰ دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪﯨﻜﻰ ﺋﻮرﻧﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪا ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﻧﺪاق دﯦﺪى:
-- ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﮬﺎزﯨﺮﻗﻰ دۆﻟﻪﺗﻠﻪر ﺋﺎرﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﻪردە، ﺋﯩﻨﺴﺎﻧلار ﺗﺎرﯨﺨﯩﺪا ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪت -- ﺗﺎۋار ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘرۇش ﭘﻪﻳﺪا ﺑﻮﻟﯘپ، ﮬﺎزﯨﺮﻏﺎ ﻗﻪدەر ﺗﺎۋار ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘرۇﺷﻨﻰ ۋاﺳﺘﻪ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯧﻠﯩﯟاﺗﻘﺎن ﺳﻮدﯨﺪا ﺋﺎﻟﺘﯘﻧﺪﯨﻦ ﻗﺎﻟﺴﯩلا ﺑﯩﺮدﯨﻨﺒﯩﺮ ﻣﯘﮬﯩﻢ ۋاﺳﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﻳلاﻧﻐﺎن ﭘﯘل. ﺋﯩﻨﺴﺎﻧلار ﺗﺎرﯨﺨﯩﻐﺎ ﻧﻪزەر ﺳﺎﻟﯩﺪﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎق، ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﻪردە ﺑﻮﻟﺴﯘن ۋە ﻳﺎﻛﻰ دۆﻟﻪت ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﺎۋار ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘرۇﺷلاردا ﺑﻮﻟﺴﯘن، ﺋﺎﻟﺘﯘن ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻲ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺗﯘرﻏﺎن. دۆﻟﻪت ﭘﯘﻟﻰ ﺑﯩﻠﻪن دۆﻟﻪت ﺧﻪزﯨﻨﯩﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﻟﺘﯘﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ زﯨﭻ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎن، ﺑﯩﺮاق 20 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ 70 - ﻳﯩﻠﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەت ﭘﯜﺗﯜﻧﻠﻪي ﺑﯘزۇﻟﯘپ ﻛﻪﺗﺘﻰ. ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟلارﻏﺎ ﺋﺎﺳﺎﺳلاﻧﻐﺎﻧﺪا، ﺋﻪڭ دەﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﺑﯩﺴﯩﻠﻐﺎﻧﺪﯨﻤﯘ ﭘﯘﻟﻨﯩﯔ ﺋﯚزﯨﺪە ﺷﯘ ﭘﯘل ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﭽﯩﻠﯩﻚ ﺋﺎﻟﺘﯘن ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﯩﻜﻪن، ﺑﯩﺮاق ﮬﺎزﯨﺮ ﺑﯘ ﭘﯘل ﭘﻪﻗﻪﺗلا ﻗﻪﻏﻪزﮔﻪ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﺪى.
دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪﯨﻦ ﻗﺎرﯨﻐﺎﻧﺪا، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﮬﺎزﯨﺮﻗﻰ ﺋﺎﻟﺘﯘﻧﻨﯩﯔ ﺋﻮرﻧﯩﻨﻰ ﺑﺎﺳﻘﺎﭼﻘﺎ، ﺋﯩﻨﺴﺎﻧلار ﺗﺎرﯨﺨﯩﺪا ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺗﯘرﯨﺪۇ. ﺑﻮﻟﯘﭘﻤﯘ 2 - دۇﻧﻴﺎ ﺋﯘرۇﺷﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ دەﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﻣﻪزﮔﯩﻠﻠﻪردە ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪا ﺑﯩﺮدﯨﻨلا ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺋﻮرۇﻧﻐﺎ ﺋﯚﺗﯜپ، «ﻳﻪر ﺷﺎرى ﭘﯘﻟﻰ»ﻏﺎ ﺋﺎﻳلاﻧﺪى.
20 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ 80 - ﻳﯩﻠلارﻏﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪە ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﻪ ﻗﻪد ﻛﯚﺗﯜرۈپ ﭼﯩﻘﺘﻰ، 20 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮى، 21 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ ﺑﺎﺷﻠﯩﺮﯨﺪا ﻳﺎۋرۇﭘﺎ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﺑﯩﻠﻪن «ﺋﯚزەﯕﮕﻪ ﺳﻮﻗﯘﺷﺘﯘرۇش» ﻗﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﺪى، ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻳﻪﻧﻪ دۇﻧﻴﺎدﯨﻜﻰ ﻧﻮﭘﯘﺳﻰ ﺋﻪڭ ﻛﯚپ، ﺗﻪرەﻗﻘﯩﻴﺎت ﮬﺎﻳﺎﺗﻰ ﻳﯘﺷﯘرۇن ﻛﯜﭼﻰ زور ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺟﯘﯕﮕﻮ «دۇﻧﻴﺎﻧﯩﯔ زاۋۇﺗﻰ»ﻏﺎ ﺋﺎﻳلاﻧﺪى. ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻨﯩﯔ ﺗﯧﺰ ﺳﯜرﺋﻪﺗﺘﻪ ﺗﻪرەﻗﻘﯩﻲ ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﻤﯩﺰﻛﻰ، ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﯩﺪە ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرادﯨﻜﻰ 3 - ﻛﯜﭼﻠﯜك دۆﻟﻪت ﺑﻮﻟﯘپ ﻗﺎﻟﯩﺪۇ.
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدى ﭘﯜﺗﯜن دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﯚرﺳﯩﺘﯩﺪۇ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﻗﯩﻤﻤﻪت ﺗﻪۋرﯨﻨﯩﺸﯩﮕﻪ ﻗﺎراﭘلا دوﻟلارﻧﯩﯔ دۇﻧﻴﺎدﯨﻜﻰ ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻠﯩﻖ ﺋﻮرﻧﯩﻨﻰ ﺗﻪۋرەﻧﺪى، دﯦﮕﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ. ﺷﯘﯕﺎ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﻪردﯨﻜﻰ ﭘﯘل ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﻠﻪردە ﻳﻪﻧﯩلا دوﻟلارﻧﻰ ۋاﺳﺘﻪ ﻗﯩﻠﻐﺎن ﭘﯘل ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘرۇش داۋاﻣﻠﯩﺸﯩﯟاﺗﯩﺪۇ. دوﻟلارﻧﯩﯔ ﻣﺎﮬﯩﻴﯩﺘﻰ ﺋﺎﻟﻠﯩﻘﺎﭼﺎن دۆﻟﻪﺗﺘﯩﻦ ﮬﺎﻟﻘﯩﭗ دۇﻧﻴﺎ ﭘﯘﻟﯩﻐﺎ ﺋﺎﻳلاﻧﻐﺎن. ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﻪ ﻳﯩﻨﻰ، ﻳﺎۋرۇ ۋە ﻳﺎﻛﻰ ﺧﻪﻟﻖ ﭘﯘﻟﻠﯩﺮى راﻳﻮن، ﻗﯩﺘﺌﻪ ﺧﺎراﻛﺘﯩﺮﻟﯩﻖ روﻟلارﻏﺎ ﺋﯩﮕﻪ، ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﻳﻪر ﺷﺎرى ﺧﺎراﻛﺘﯩﺮﻟﯩﻖ روﻟﻐﺎ ﺋﯩﮕﻪ. ﺷﯘﯕﺎ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﻰ ﻳﻪر ﺷﺎرى ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﻳﺪۇ.
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﺋﺎﻳﺮﯨﯟاﺷلاش ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯜش ﺳﻪۋەﺑﻰ
ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﭽﻰ ﺋﺎﺑﺪۇۋەﻟﻰ ﻣﻪﺧﭙﯘﻟلا ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﺑﯧﺮﯨﻘﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﺋﺎﻳﺮﯨﯟاﺷلاش ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯩﺸﻰ ﮬﻪﻗﻘﯩﺪە ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﻧﺪاق دﯦﺪى:
-- دوﻟلار ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﺗﻪۋرﯨﻨﯩﺸﻰ ﺗﯚۋەﻧﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﺋﺎﻣﯩﻠلار ﺑﯩﻠﻪن ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ، ﻳﻪﻧﻰ:
ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﯩﺪﯨﻦ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدى ﺗﻪرەﻗﻘﯩﻴﺎﺗﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ. ﭼﯜﻧﻜﻰ ﻳﯧﻘﯩﻨﺪﯨﻦ ﺑﯧﺮى ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪا ﭼﯜﺷﯜش ﻛﯚرۈﻟﺪى، ﮔﻪرﭼﻪ ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﻳﯩﻠلاردﯨﻦ ﺑﯘﻳﺎن ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﻧﻰ ﺋﻪﺳﻠﯩﮕﻪ ﻛﻪﻟﺘﯜرۈش ۋە ﺟﺎﻧلاﻧﺪۇرۇش ﺟﻪﮬﻪﺗﻠﻪردە ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﺗﻪدﺑﯩﺮﻟﻪرﻧﻰ ﻗﻮﻟلاﻧﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ﻣﯚﻟﭽﻪرﻟﯩﮕﯩﻨﯩﺪﯨﻜﯩﺪەك ﺋﯜﻧﯜﻣﮕﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸﻪﻟﻤﯩﺪى.
ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﻣﺎﻟﯩﻴﯩﺴﻰ ۋە ﺳﻮدا ﻗﯩﺰﯨﻞ رەﻗﯩﻤﯩﻨﯩﯔ ﺋﯧﺸﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ. ﭼﯜﻧﻜﻰ ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﺑﻪش ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﺳﯩﺘﺎﺗﯩﺴﺘﯩﻜﯩلارﻏﺎ ﻗﺎراﻳﺪﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎق، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دۆﻟﻪت ﻣﺎﻟﯩﻴﯩﺴﻰ ﻗﯩﺰﯨﻞ رەﻗﻪﻣﺪﯨﻦ ﺋﯩﺰﭼﯩﻞ ﻗﯘﺗﯘلاﻟﻤﯩﻐﺎن، ﻣﻪﺳﯩﻠﻪن، 2001 - ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯚﻛﺘﻪﺑﯩﺮدﯨﻦ، 2002 - ﻳﯩﻠﻰ ﻣﺎﻳﻐﯩﭽﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺳﻪﻛﻜﯩﺰ ﺋﺎﻳﺪﯨﻜﻰ ﻗﯩﺰﯨﻞ رەﻗﻪم 147 ﻣﯩﻠﻴﺎرت 100 ﻣﯩﻠﻴﻮن دوﻟلارﻏﺎ ﻳﻪﺗﻜﻪن، 2007 - يىلى ﻣﺎي ﺋﯧﻴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻳﻠﯩﻖ ﻗﯩﺰﯨﻞ رەﻗﻪم 80 ﻣﯩﻠﻴﺎرت 600 ﻣﯩﻠﻴﻮن دوﻟلارﻏﺎ ﻳﯧﺘﯩﭗ، ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﻳﯩﻠﻰ ﺷﯘ ﻣﻪزﮔﯩﻠﺪﯨﻜﻰ 27 ﻣﯩﻠﻴﺎرت 900 ﻣﯩﻠﻴﻮن دوﻟلارﻧﻰ ﻗﺎﺗﻠﯩﯟەﺗﻜﻪن. ﺋﺎﭘﺮﯦﻠﺪﯨﻜﻰ ﻗﯩﺰﯨﻞ رەﻗﻪم 35 ﻣﯩﻠﻴﺎرت 900 ﻣﯩﻠﻴﻮﻧﻐﺎ ﻳﯧﺘﯩﭗ، ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﺋﺎﻳﺪﯨﻦ %10.7 ﺋﺎﺷﻘﺎن.
ﺋﯜﭼﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ، دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدى ﺋﻮﺑﻮروﺗﯩﺪﯨﻜﻰ دوﻟلار ﻣﯩﻘﺪارﯨﻨﯩﯔ ﻛﯚﭘﻪﻳﮕﻪﻧﻠﯩﻜﻰ، ﺋﻮﺑﻮروت ﺳﯜرﺋﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺗﯧﺰﻟﻪﺷﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻤﯘ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﺎدﯨﺴﯩﻨﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜرۈپ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺪۇ.
ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻳﻪﻧﻪ، دوﻟلار ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯩﺸﯩﺪە ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎلاﻗﯩﺪار ﭘﯘل ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﻪ ﺋﺎﭘﭙﺎراﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﺳﯩﻴﺎﺳﻪت ﭼﺎرە - ﺗﻪدﺑﯩﺮﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﻪﺳﯩﺮى ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ. ﺷﯘﻧﺪاﻗلا ﻳﻪﻧﻪ، ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﺎدﯨﺴﯩﻨﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﺎلاﻗﯩﺪار ﺋﺎﭘﭙﺎراﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﺗﯩﻜﻰ ﺋﻮﻳﯘﻧﻰ ﺑﻮﻟﯘﺷﯩﻨﯩﻤﯘ ﭼﻪﺗﻜﻪ ﻗﺎﻗﻘﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ.
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ ﭼﯜﺷﯩﺸﯩﻨﯩﯔ دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺗﻪﺳﯩﺮى
ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﭽﻰ ﺋﺎﺑﺪۇۋەﻟﻰ ﻣﻪﺧﭙﯘﻟلا دوﻟلار ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﻪۋرﯨﻨﯩﺸﻨﯩﯔ دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ، ﺟﯜﻣﻠﯩﺪﯨﻦ ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺗﻪﺳﯩﺮﻟﯩﺮى ﮬﻪﻗﻘﯩﺪە ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﻧﺪاق دﯦﺪى:
-- ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯩﺸﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدى ۋە دۇﻧﻴﺎ ﺳﻮدا ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﻛﯚپ ﺗﻪرەﭘﻠﯩﻤﯩﻠﯩﻚ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ، ﭘﺎﻳﺪﯨﺴﯩﺰ ﺗﻪﺳﯩﺮﻟﻪرﻧﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﯧﻠﯩﺪۇ، ﻳﻪﻧﻰ:
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دۆﻟﻪت ﺋﯩﭽﻰ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﺎدﯨﺴﻪ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﻣﺎﻟﻠﯩﺮى ﺋﯧﻜﺴﭙﻮرت ﺑﺎﮬﺎﺳﯩﻨﻰ ﺗﯚۋەﻧﻠﯩﺘﯩﭗ، ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺑﺎزاردا ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ زور رﯨﻘﺎﺑﻪت ﻛﯜﭼﻰ ﮬﺎﺳﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺸﻨﻰ ﺋﺎﺷﯘرۇش ۋە ﻛﯧﯖﻪﻳﺘﯩﺸﻜﻪ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ. ﺑﯩﺮاق ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﺋﻪﮬﯟاﻟﺪا ﺋﯩﻤﭙﻮرت ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎن ﻣﺎﻟلار ﺑﺎﮬﺎﺳﯩﺪا ﺋﯚرﻟﻪش ﻛﯚرۈﻟﯜپ، دۆﻟﻪت ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﺎل ﺑﺎﮬﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜرۈپ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺪۇ. ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ، دۆﻟﻪت ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﺑﻠﻪغ ﺳﯧﻠﯩﺶ ﺑﺎزارﻟﯩﺮﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪﻧﻤﯘ ﭘﺎﻳﺪﯨﺴﯩﺰ ﺋﺎﻣﯩﻠلارﻧﻰ ﭘﻪﻳﺪا ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﺗﻪرەﻗﻘﯩﻴﺎﺗﯩﻨﯩﻤﯘ ﻣﻪﻟﯘم زﯨﻴﺎﻧﻐﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨﺘﯩﺪۇ.
ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺳﻮدﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن، ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﺎدﯨﺴﻪ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﯧﻜﺴﭙﻮرت ﻣﺎل ﻣﯩﻘﺪارﯨﻨﯩﯔ ﺋﯧﺸﯩﺸﻰ ۋە ﺑﺎﮬﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ﺗﯚۋەﻧﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜرۈپ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺗﺎۋارﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﭼﻮڭ ﺑﺎزارﻏﺎ ﺋﯩﮕﻪ ﻗﯩﻠﯩﺪۇ، ﺑﺎﺷﻘﺎ دۆﻟﻪت ﺗﺎۋارﻟﯩﺮﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﺑﯧﺴﯩﻢ ﭘﻪﻳﺪا ﻗﯩﻠﯩﺪۇ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺑﺎزﯨﺮﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن، ﭼﻪﺗﺌﻪل ﻣﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﺎﮬﺎﺳﯩﺪا ﺋﯚرﻟﻪش ﻛﯚرۈﻟﯩﺪۇ. ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻳﻪﻧﻪ، ﺑﯘ ﺋﻪﮬﯟال ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺗﺎﺷﻘﻰ ﺳﻮدا ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪا ﺋﯩﻤﭙﻮرت - ﺋﯧﻜﺴﭙﻮرت ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﯩﻜﻰ ﻗﯩﺰﻏﯩﻨﻠﯩﻘﻘﺎ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﯚرﺳﯩﺘﯩﭗ، ﭘﯘﻟﻰ ﺋﺎﺟﯩﺰﻟﯩﻐﺎن دۆﻟﻪﺗﻜﻪ ﺗﺎۋار ﺋﯧﻜﺴﭙﻮرت ﻗﯩﻠﯩﺸﺘﺎ ﭘﺎﻳﺪﯨﺴﯩﺰ ﺋﻪﮬﯟال ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﺪۇ.
ﺋﯧﻠﯩﻤﯩﺰﮔﻪ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧﺪا، ﺟﯘﯕﮕﻮﻧﯩﯔ ﺗﺎﺷﻘﻰ ﭘﯧﺮﯦﯟوﺗﻰ دۇﻧﻴﺎ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺗﯘرﯨﺪۇ. ﺗﺎﺷﻘﻰ ﭘﯧﺮﯦﯟوﺗﺘﺎ ﺗﻪﺑﺌﯩﻴﻜﻰ دوﻟلار ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻲ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺗﯘرﯨﺪۇ، دوﻟلار ﺋﺎﺟﯩﺰﻟﯩﺴﺎ ﺟﻮﯕﮕﻮﻧﯩﯔ ﺗﺎﺷﻘﻰ ﭘﯧﺮﯦﯟوﺗﯩﺪﯨﻤﯘ ﭘﺎﻳﺪﯨﺴﯩﺰ ﺗﻪﺳﯩﺮﻟﻪر ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﺪۇ.
ﺧﻪۋەرﻟﻪرﮔﻪ ﺋﺎﺳﺎﺳلاﻧﻐﺎﻧﺪا، ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﻣﻪزﮔﯩﻠﻠﯩﻚ دوﻟلار ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﺪە ﭼﯜﺷﯜش ﻛﯚرۈﻟﯩﺸﯩﮕﻪ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ۋە ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﭘﯘل - ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﻪ ﺋﺎﭘﭙﺎراﺗﻠﯩﺮى ﮬﯧﭽﻘﺎﻧﺪاق ﺋﯩﭙﺎدە ﺑﯩﻠﺪۈرﻣﯩﮕﻪن، ﺑﯩﺮاق ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﻪ، ﻳﺎۋروﭘﺎدﯨﻜﻰ ﻳﺎۋروﻧﻰ ﺋﺎﺳﺎس ﻗﯩﻠﻐﺎن دۆﻟﻪﺗﻠﻪردە ﺋﻮﺧﺸﯩﻤﯩﻐﺎن ﺋﯩﻨﻜﺎﺳلار ۋە ﺗﻪدﺑﯩﺮﻟﻪر ﻳﯜرﮔﯜزۈﻟﮕﻪن. ﺋﻪﻟﯟەﺗﺘﻪ، ﺗﺎرﯨﺨﺘﺎ ﻣﻪﯕﮕﯜﻟﯜك ﮬﯚﻛﯜﻣﺮان ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎن، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻠﯩﻖ ﻣﯘﺳﺎﭘﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﻧﯧﻤﻪ دﯦﮕﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ، ﺑﯩﺮاق ﺷﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﺸﻜﻪ ﺑﻮﻟﯩﺪۇﻛﻰ، ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﻰ 20 - 30 ﻳﯩﻞ ﺋﺎرﯨﻠﯩﻘﯩﺪا ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻠﯩﻖ ﺋﻪﻧﺪﯨﺰﯨﺴﯩﻨﯩﯔ ﺑﯘزۇﻟﯘپ ﻛﯧﺘﯩﺶ ﺋﯩﻤﻜﺎﻧﯩﻴﯩﺘﻰ ﻛﯜﭼﻠﯜك ﺋﻪﻣﻪس.
(ئاپتور «شىنجاڭ قانۇنچىلىق گېزىتى»نىڭ ﻣﯘﺧﺒﯩﺮى)
ﺑﺎﮬﺎۋۇدۇن ﻛﯧﺮەم
ﺑﯘﻟﺘﯘر ﺋﺎﭘﺮﯦﻠﺪا ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺧﻪﻟﻖ ﺑﺎﻧﻜﯩﺴﻰ ﮬﻮﻗﯘﻗﯩﻨﻰ ﺋﯚﺗﻜﯜزۈپ ﺑﻪرﮔﻪن ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺗﺎﺷﻘﻰ ﭘﯧﺮﯦﯟوت ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘرۇش ﻣﻪرﻛﯩﺰى ﺗﺎرﻗﺎﺗﻘﺎن ﺋﻪڭ ﻳﯧﯖﻰ ﻣﻪﻟﯘﻣﺎﺗﺘﺎ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺟﯘﯕﮕﻮ ﭘﯘﻟﯩﻐﺎ ﺋﺎﻳﺮﯨﯟاﺷلاش ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﻰ ﺗﯘﻧﺠﻰ ﻗﯧﺘﯩﻢ ﻳﻪﺗﺘﻪ ﻳﯜەﻧﻠﯩﻚ ﺋﯚﺗﻜﻪﻟﻨﻰ ﺑﯘزۇپ، ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ 6.9920 ﻳﯜەﻧﮕﻪ ﭼﯜﺷﯜپ ﻗﺎﻟﻐﺎن. ﺑﯘ ﮬﻪرﮔﯩﺰﻣﯘ ﻗﯩﺴﻘﺎ ﻣﯘددەﺗﺘﯩلا ﻛﯚرۈﻟﮕﻪن ﻧﻪﺗﯩﺠﻪ ﺋﻪﻣﻪس، ﺋﻪﻟﯟەﺗﺘﻪ. ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟلاردﯨﻦ ﺋﯩﮕﯩﻠﯩﺸﯩﻤﭽﻪ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﯧﺰ ﺳﯜرﺋﻪﺗﺘﻪ ﭼﯜﺷﯜﺷﻰ 2006 - ﻳﯩﻠﻰ ﻣﺎي ﺋﯧﻴﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷلاﻧﻐﺎن، ﺷﯘ ﻣﻪزﮔﯩﻠﺪە ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ ﺗﻪﺧﻤﯩﻨﻪن 7.75 ﻳﯜەن ﺋﻪﺗﺮاﭘﯩﻐﺎ ﭼﯜﺷﻜﻪن، ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﯘرۇن ﺑﻮﻟﺴﺎ ﺳﻪﻛﻜﯩﺰ ﻳﯜەﻧﻠﯩﻚ ﮬﺎﻟﻪﺗﺘﻪ ﻣﯧﯖﯩﯟاﺗﻘﺎﻧﯩﻜﻪن.
ﺋﯘﻧﺪاﻗﺘﺎ دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪا ﺋﻪڭ ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺗﯘرۇۋاﺗﻘﺎن ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﺪە ﺗﻪۋرﯨﻨﯩﺶ ﻛﯚرۈﻟﯩﺸﻰ ﻧﯧﻤﯩﺪﯨﻦ دﯦﺮەك ﺑﯧﺮﯨﺪۇ؟ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﺎدﯨﺴﻪ ﻳﻪر ﺷﺎرى ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ، ﺟﯜﻣﻠﯩﺪﯨﻦ ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ ﻗﺎﻧﺪاق ﺗﻪﺳﯩﺮﻟﻪرﻧﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﯧﻠﯩﺪۇ؟ ﺑﯘ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەت ﺑﯩﻠﻪن ﺋﺎﭘﺘﻮﻧﻮم راﻳﻮﻧﻠﯘق ﺋﯩﺠﺘﯩﻤﺎﺋﯩﻲ ﭘﻪﻧﻠﻪر ﺋﺎﻛﺎدﯨﻤﯩﻴﯩﺴﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﭽﯩﺴﻰ ﺋﺎﺑﺪۇۋەﻟﻰ ﻣﻪﺧﭙﯘﻟلا ﺑﯩﻠﻪن ﮬﻪﻣﺴﯚﮬﺒﻪﺗﺘﻪ ﺑﻮﻟﺪۇم.
«ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﻰ ﻳﻪر ﺷﺎرى ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻨﻰ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﻳﺪۇ»
ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﭽﻰ ﺋﺎﺑﺪۇۋەﻟﻰ ﻣﻪﺧﭙﯘﻟلا ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﮬﺎزﯨﺮﻗﻰ دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪﯨﻜﻰ ﺋﻮرﻧﻰ ﺗﻮﻏﺮﯨﺴﯩﺪا ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﻧﺪاق دﯦﺪى:
-- ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﮬﺎزﯨﺮﻗﻰ دۆﻟﻪﺗﻠﻪر ﺋﺎرﯨﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﻪردە، ﺋﯩﻨﺴﺎﻧلار ﺗﺎرﯨﺨﯩﺪا ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﭘﺎﺋﺎﻟﯩﻴﻪت -- ﺗﺎۋار ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘرۇش ﭘﻪﻳﺪا ﺑﻮﻟﯘپ، ﮬﺎزﯨﺮﻏﺎ ﻗﻪدەر ﺗﺎۋار ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘرۇﺷﻨﻰ ۋاﺳﺘﻪ ﻗﯩﻠﯩﭗ ﻛﯧﻠﯩﯟاﺗﻘﺎن ﺳﻮدﯨﺪا ﺋﺎﻟﺘﯘﻧﺪﯨﻦ ﻗﺎﻟﺴﯩلا ﺑﯩﺮدﯨﻨﺒﯩﺮ ﻣﯘﮬﯩﻢ ۋاﺳﺘﯩﮕﻪ ﺋﺎﻳلاﻧﻐﺎن ﭘﯘل. ﺋﯩﻨﺴﺎﻧلار ﺗﺎرﯨﺨﯩﻐﺎ ﻧﻪزەر ﺳﺎﻟﯩﺪﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎق، ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﻪردە ﺑﻮﻟﺴﯘن ۋە ﻳﺎﻛﻰ دۆﻟﻪت ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﺎۋار ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘرۇﺷلاردا ﺑﻮﻟﺴﯘن، ﺋﺎﻟﺘﯘن ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻲ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺗﯘرﻏﺎن. دۆﻟﻪت ﭘﯘﻟﻰ ﺑﯩﻠﻪن دۆﻟﻪت ﺧﻪزﯨﻨﯩﺴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎﻟﺘﯘﻧﻨﯩﯔ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ زﯨﭻ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟﯨﺘﻰ ﺑﻮﻟﻐﺎن، ﺑﯩﺮاق 20 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ 70 - ﻳﯩﻠﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻦ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەت ﭘﯜﺗﯜﻧﻠﻪي ﺑﯘزۇﻟﯘپ ﻛﻪﺗﺘﻰ. ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟلارﻏﺎ ﺋﺎﺳﺎﺳلاﻧﻐﺎﻧﺪا، ﺋﻪڭ دەﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﺑﯩﺴﯩﻠﻐﺎﻧﺪﯨﻤﯘ ﭘﯘﻟﻨﯩﯔ ﺋﯚزﯨﺪە ﺷﯘ ﭘﯘل ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﭽﯩﻠﯩﻚ ﺋﺎﻟﺘﯘن ﺑﻮﻟﻐﺎﻧﯩﻜﻪن، ﺑﯩﺮاق ﮬﺎزﯨﺮ ﺑﯘ ﭘﯘل ﭘﻪﻗﻪﺗلا ﻗﻪﻏﻪزﮔﻪ ﺋﺎﻳﻠﯩﻨﯩﭗ ﻗﺎﻟﺪى.
دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪﯨﻦ ﻗﺎرﯨﻐﺎﻧﺪا، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﮬﺎزﯨﺮﻗﻰ ﺋﺎﻟﺘﯘﻧﻨﯩﯔ ﺋﻮرﻧﯩﻨﻰ ﺑﺎﺳﻘﺎﭼﻘﺎ، ﺋﯩﻨﺴﺎﻧلار ﺗﺎرﯨﺨﯩﺪا ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺗﯘرﯨﺪۇ. ﺑﻮﻟﯘﭘﻤﯘ 2 - دۇﻧﻴﺎ ﺋﯘرۇﺷﯩﺪﯨﻦ ﻛﯧﻴﯩﻨﻜﻰ دەﺳﻠﻪﭘﻜﻰ ﻣﻪزﮔﯩﻠﻠﻪردە ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪا ﺑﯩﺮدﯨﻨلا ﻣﯘﮬﯩﻢ ﺋﻮرۇﻧﻐﺎ ﺋﯚﺗﯜپ، «ﻳﻪر ﺷﺎرى ﭘﯘﻟﻰ»ﻏﺎ ﺋﺎﻳلاﻧﺪى.
20 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ 80 - ﻳﯩﻠلارﻏﺎ ﻛﻪﻟﮕﻪﻧﺪە ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﻪ ﻗﻪد ﻛﯚﺗﯜرۈپ ﭼﯩﻘﺘﻰ، 20 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ ﺋﺎﺧﯩﺮى، 21 - ﺋﻪﺳﯩﺮﻧﯩﯔ ﺑﺎﺷﻠﯩﺮﯨﺪا ﻳﺎۋرۇﭘﺎ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﺑﯩﻠﻪن «ﺋﯚزەﯕﮕﻪ ﺳﻮﻗﯘﺷﺘﯘرۇش» ﻗﺎ ﺑﺎﺷﻠﯩﺪى، ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻳﻪﻧﻪ دۇﻧﻴﺎدﯨﻜﻰ ﻧﻮﭘﯘﺳﻰ ﺋﻪڭ ﻛﯚپ، ﺗﻪرەﻗﻘﯩﻴﺎت ﮬﺎﻳﺎﺗﻰ ﻳﯘﺷﯘرۇن ﻛﯜﭼﻰ زور ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺟﯘﯕﮕﻮ «دۇﻧﻴﺎﻧﯩﯔ زاۋۇﺗﻰ»ﻏﺎ ﺋﺎﻳلاﻧﺪى. ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻨﯩﯔ ﺗﯧﺰ ﺳﯜرﺋﻪﺗﺘﻪ ﺗﻪرەﻗﻘﯩﻲ ﻗﯩﻠﯩﺸﯩﺪﯨﻦ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﻤﯩﺰﻛﻰ، ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﯩﺪە ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرادﯨﻜﻰ 3 - ﻛﯜﭼﻠﯜك دۆﻟﻪت ﺑﻮﻟﯘپ ﻗﺎﻟﯩﺪۇ.
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﻨﯩﯔ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدى ﭘﯜﺗﯜن دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﯚرﺳﯩﺘﯩﺪۇ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﻗﯩﻤﻤﻪت ﺗﻪۋرﯨﻨﯩﺸﯩﮕﻪ ﻗﺎراﭘلا دوﻟلارﻧﯩﯔ دۇﻧﻴﺎدﯨﻜﻰ ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻠﯩﻖ ﺋﻮرﻧﯩﻨﻰ ﺗﻪۋرەﻧﺪى، دﯦﮕﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ. ﺷﯘﯕﺎ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﻪردﯨﻜﻰ ﭘﯘل ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﯩﻠﻪردە ﻳﻪﻧﯩلا دوﻟلارﻧﻰ ۋاﺳﺘﻪ ﻗﯩﻠﻐﺎن ﭘﯘل ﺋﺎﻟﻤﺎﺷﺘﯘرۇش داۋاﻣﻠﯩﺸﯩﯟاﺗﯩﺪۇ. دوﻟلارﻧﯩﯔ ﻣﺎﮬﯩﻴﯩﺘﻰ ﺋﺎﻟﻠﯩﻘﺎﭼﺎن دۆﻟﻪﺗﺘﯩﻦ ﮬﺎﻟﻘﯩﭗ دۇﻧﻴﺎ ﭘﯘﻟﯩﻐﺎ ﺋﺎﻳلاﻧﻐﺎن. ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﻘﻰ ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﻪ ﻳﯩﻨﻰ، ﻳﺎۋرۇ ۋە ﻳﺎﻛﻰ ﺧﻪﻟﻖ ﭘﯘﻟﻠﯩﺮى راﻳﻮن، ﻗﯩﺘﺌﻪ ﺧﺎراﻛﺘﯩﺮﻟﯩﻖ روﻟلارﻏﺎ ﺋﯩﮕﻪ، ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﻳﻪر ﺷﺎرى ﺧﺎراﻛﺘﯩﺮﻟﯩﻖ روﻟﻐﺎ ﺋﯩﮕﻪ. ﺷﯘﯕﺎ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﻰ ﻳﻪر ﺷﺎرى ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﺑﻪﻟﮕﯩﻠﻪﻳﺪۇ.
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﺋﺎﻳﺮﯨﯟاﺷلاش ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯜش ﺳﻪۋەﺑﻰ
ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﭽﻰ ﺋﺎﺑﺪۇۋەﻟﻰ ﻣﻪﺧﭙﯘﻟلا ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﺋﯩﻜﻜﻰ ﻳﯩﻠﺪﯨﻦ ﺑﯧﺮﯨﻘﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﺋﺎﻳﺮﯨﯟاﺷلاش ﻧﯩﺴﺒﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯩﺸﻰ ﮬﻪﻗﻘﯩﺪە ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﻧﺪاق دﯦﺪى:
-- دوﻟلار ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﺗﻪۋرﯨﻨﯩﺸﻰ ﺗﯚۋەﻧﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﻗﺎﻧﭽﻪ ﺋﺎﻣﯩﻠلار ﺑﯩﻠﻪن ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ، ﻳﻪﻧﻰ:
ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﯩﺪﯨﻦ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدى ﺗﻪرەﻗﻘﯩﻴﺎﺗﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ. ﭼﯜﻧﻜﻰ ﻳﯧﻘﯩﻨﺪﯨﻦ ﺑﯧﺮى ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪا ﭼﯜﺷﯜش ﻛﯚرۈﻟﺪى، ﮔﻪرﭼﻪ ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﻳﯩﻠلاردﯨﻦ ﺑﯘﻳﺎن ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﻧﻰ ﺋﻪﺳﻠﯩﮕﻪ ﻛﻪﻟﺘﯜرۈش ۋە ﺟﺎﻧلاﻧﺪۇرۇش ﺟﻪﮬﻪﺗﻠﻪردە ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﺗﻪدﺑﯩﺮﻟﻪرﻧﻰ ﻗﻮﻟلاﻧﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﯩﻤﯘ ﻣﯚﻟﭽﻪرﻟﯩﮕﯩﻨﯩﺪﯨﻜﯩﺪەك ﺋﯜﻧﯜﻣﮕﻪ ﺋﯧﺮﯨﺸﻪﻟﻤﯩﺪى.
ﺋﯩﻜﻜﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ﻣﺎﻟﯩﻴﯩﺴﻰ ۋە ﺳﻮدا ﻗﯩﺰﯨﻞ رەﻗﯩﻤﯩﻨﯩﯔ ﺋﯧﺸﯩﺸﻰ ﺑﯩﻠﻪن ﻣﯘﻧﺎﺳﯩﯟەﺗﻠﯩﻚ. ﭼﯜﻧﻜﻰ ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﺑﻪش ﻳﯩﻠﻠﯩﻖ ﺳﯩﺘﺎﺗﯩﺴﺘﯩﻜﯩلارﻏﺎ ﻗﺎراﻳﺪﯨﻐﺎن ﺑﻮﻟﺴﺎق، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دۆﻟﻪت ﻣﺎﻟﯩﻴﯩﺴﻰ ﻗﯩﺰﯨﻞ رەﻗﻪﻣﺪﯨﻦ ﺋﯩﺰﭼﯩﻞ ﻗﯘﺗﯘلاﻟﻤﯩﻐﺎن، ﻣﻪﺳﯩﻠﻪن، 2001 - ﻳﯩﻠﻰ ﺋﯚﻛﺘﻪﺑﯩﺮدﯨﻦ، 2002 - ﻳﯩﻠﻰ ﻣﺎﻳﻐﯩﭽﻪ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺳﻪﻛﻜﯩﺰ ﺋﺎﻳﺪﯨﻜﻰ ﻗﯩﺰﯨﻞ رەﻗﻪم 147 ﻣﯩﻠﻴﺎرت 100 ﻣﯩﻠﻴﻮن دوﻟلارﻏﺎ ﻳﻪﺗﻜﻪن، 2007 - يىلى ﻣﺎي ﺋﯧﻴﯩﺪﯨﻜﻰ ﺑﯩﺮ ﺋﺎﻳﻠﯩﻖ ﻗﯩﺰﯨﻞ رەﻗﻪم 80 ﻣﯩﻠﻴﺎرت 600 ﻣﯩﻠﻴﻮن دوﻟلارﻏﺎ ﻳﯧﺘﯩﭗ، ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﻳﯩﻠﻰ ﺷﯘ ﻣﻪزﮔﯩﻠﺪﯨﻜﻰ 27 ﻣﯩﻠﻴﺎرت 900 ﻣﯩﻠﻴﻮن دوﻟلارﻧﻰ ﻗﺎﺗﻠﯩﯟەﺗﻜﻪن. ﺋﺎﭘﺮﯦﻠﺪﯨﻜﻰ ﻗﯩﺰﯨﻞ رەﻗﻪم 35 ﻣﯩﻠﻴﺎرت 900 ﻣﯩﻠﻴﻮﻧﻐﺎ ﻳﯧﺘﯩﭗ، ﺋﺎﻟﺪﯨﻨﻘﻰ ﺋﺎﻳﺪﯨﻦ %10.7 ﺋﺎﺷﻘﺎن.
ﺋﯜﭼﯩﻨﭽﯩﺪﯨﻦ، دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدى ﺋﻮﺑﻮروﺗﯩﺪﯨﻜﻰ دوﻟلار ﻣﯩﻘﺪارﯨﻨﯩﯔ ﻛﯚﭘﻪﻳﮕﻪﻧﻠﯩﻜﻰ، ﺋﻮﺑﻮروت ﺳﯜرﺋﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﺗﯧﺰﻟﻪﺷﻜﻪﻧﻠﯩﻜﯩﻤﯘ ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﺎدﯨﺴﯩﻨﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜرۈپ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺪۇ.
ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻳﻪﻧﻪ، دوﻟلار ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯩﺸﯩﺪە ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﯩﺪﯨﻜﻰ ﺋﺎلاﻗﯩﺪار ﭘﯘل ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﻪ ﺋﺎﭘﭙﺎراﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﯩﺮ ﻗﯩﺴﯩﻢ ﺳﯩﻴﺎﺳﻪت ﭼﺎرە - ﺗﻪدﺑﯩﺮﻟﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺗﻪﺳﯩﺮى ﺑﻮﻟﯘﺷﻰ ﻣﯘﻣﻜﯩﻦ. ﺷﯘﻧﺪاﻗلا ﻳﻪﻧﻪ، ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﺎدﯨﺴﯩﻨﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﺎلاﻗﯩﺪار ﺋﺎﭘﭙﺎراﺗﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﺗﯩﻜﻰ ﺋﻮﻳﯘﻧﻰ ﺑﻮﻟﯘﺷﯩﻨﯩﻤﯘ ﭼﻪﺗﻜﻪ ﻗﺎﻗﻘﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ.
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﻰ ﭼﯜﺷﯩﺸﯩﻨﯩﯔ دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺗﻪﺳﯩﺮى
ﺗﻪﺗﻘﯩﻘﺎﺗﭽﻰ ﺋﺎﺑﺪۇۋەﻟﻰ ﻣﻪﺧﭙﯘﻟلا دوﻟلار ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﺪﯨﻜﻰ ﺗﻪۋرﯨﻨﯩﺸﻨﯩﯔ دۇﻧﻴﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ، ﺟﯜﻣﻠﯩﺪﯨﻦ ﺟﯘﯕﮕﻮ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ ﺑﻮﻟﻐﺎن ﺗﻪﺳﯩﺮﻟﯩﺮى ﮬﻪﻗﻘﯩﺪە ﺗﻮﺧﺘﯩﻠﯩﭗ ﻣﯘﻧﺪاق دﯦﺪى:
-- ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮى ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﻨﯩﯔ ﭼﯜﺷﯩﺸﻰ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدى ۋە دۇﻧﻴﺎ ﺳﻮدا ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﻛﯚپ ﺗﻪرەﭘﻠﯩﻤﯩﻠﯩﻚ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ، ﭘﺎﻳﺪﯨﺴﯩﺰ ﺗﻪﺳﯩﺮﻟﻪرﻧﻰ ﺋﯧﻠﯩﭗ ﻛﯧﻠﯩﺪۇ، ﻳﻪﻧﻰ:
ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دۆﻟﻪت ﺋﯩﭽﻰ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﺎدﯨﺴﻪ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﻣﺎﻟﻠﯩﺮى ﺋﯧﻜﺴﭙﻮرت ﺑﺎﮬﺎﺳﯩﻨﻰ ﺗﯚۋەﻧﻠﯩﺘﯩﭗ، ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺑﺎزاردا ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ زور رﯨﻘﺎﺑﻪت ﻛﯜﭼﻰ ﮬﺎﺳﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﺋﯩﺸﻠﻪﭘﭽﯩﻘﯩﺮﯨﺸﻨﻰ ﺋﺎﺷﯘرۇش ۋە ﻛﯧﯖﻪﻳﺘﯩﺸﻜﻪ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ. ﺑﯩﺮاق ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﺋﻪﮬﯟاﻟﺪا ﺋﯩﻤﭙﻮرت ﻗﯩﻠﯩﻨﻐﺎن ﻣﺎﻟلار ﺑﺎﮬﺎﺳﯩﺪا ﺋﯚرﻟﻪش ﻛﯚرۈﻟﯜپ، دۆﻟﻪت ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﺎل ﺑﺎﮬﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ﻳﯘﻗﯩﺮﯨﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜرۈپ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﺪۇ. ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ، دۆﻟﻪت ﺋﯩﭽﯩﺪﯨﻜﻰ ﻣﻪﺑﻠﻪغ ﺳﯧﻠﯩﺶ ﺑﺎزارﻟﯩﺮﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪﻧﻤﯘ ﭘﺎﻳﺪﯨﺴﯩﺰ ﺋﺎﻣﯩﻠلارﻧﻰ ﭘﻪﻳﺪا ﻗﯩﻠﯩﭗ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﻲ ﺗﻪرەﻗﻘﯩﻴﺎﺗﯩﻨﯩﻤﯘ ﻣﻪﻟﯘم زﯨﻴﺎﻧﻐﺎ ﺋﯘﭼﺮﯨﺘﯩﺪۇ.
ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺳﻮدﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن، ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﺎدﯨﺴﻪ ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺋﯧﻜﺴﭙﻮرت ﻣﺎل ﻣﯩﻘﺪارﯨﻨﯩﯔ ﺋﯧﺸﯩﺸﻰ ۋە ﺑﺎﮬﺎﺳﯩﻨﯩﯔ ﺗﯚۋەﻧﻠﯩﺸﯩﻨﻰ ﻛﻪﻟﺘﯜرۈپ ﭼﯩﻘﯩﺮﯨﭗ، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺗﺎۋارﻟﯩﺮﯨﻨﻰ ﺗﯧﺨﯩﻤﯘ ﭼﻮڭ ﺑﺎزارﻏﺎ ﺋﯩﮕﻪ ﻗﯩﻠﯩﺪۇ، ﺑﺎﺷﻘﺎ دۆﻟﻪت ﺗﺎۋارﻟﯩﺮﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﺑﯧﺴﯩﻢ ﭘﻪﻳﺪا ﻗﯩﻠﯩﺪۇ. ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﺑﺎزﯨﺮﯨﻐﺎ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن، ﭼﻪﺗﺌﻪل ﻣﺎﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﺎﮬﺎﺳﯩﺪا ﺋﯚرﻟﻪش ﻛﯚرۈﻟﯩﺪۇ. ﺋﯘﻧﯩﯖﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻘﺎ ﻳﻪﻧﻪ، ﺑﯘ ﺋﻪﮬﯟال ﺧﻪﻟﻘﺌﺎرا ﺗﺎﺷﻘﻰ ﺳﻮدا ﺋﯩﻘﺘﯩﺴﺎدﯨﺪا ﺋﯩﻤﭙﻮرت - ﺋﯧﻜﺴﭙﻮرت ﺟﻪﮬﻪﺗﺘﯩﻜﻰ ﻗﯩﺰﻏﯩﻨﻠﯩﻘﻘﺎ ﺗﻪﺳﯩﺮ ﻛﯚرﺳﯩﺘﯩﭗ، ﭘﯘﻟﻰ ﺋﺎﺟﯩﺰﻟﯩﻐﺎن دۆﻟﻪﺗﻜﻪ ﺗﺎۋار ﺋﯧﻜﺴﭙﻮرت ﻗﯩﻠﯩﺸﺘﺎ ﭘﺎﻳﺪﯨﺴﯩﺰ ﺋﻪﮬﯟال ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﺪۇ.
ﺋﯧﻠﯩﻤﯩﺰﮔﻪ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﺋﯧﻴﺘﻘﺎﻧﺪا، ﺟﯘﯕﮕﻮﻧﯩﯔ ﺗﺎﺷﻘﻰ ﭘﯧﺮﯦﯟوﺗﻰ دۇﻧﻴﺎ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﺑﯩﺮﯨﻨﭽﻰ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺗﯘرﯨﺪۇ. ﺗﺎﺷﻘﻰ ﭘﯧﺮﯦﯟوﺗﺘﺎ ﺗﻪﺑﺌﯩﻴﻜﻰ دوﻟلار ﺋﺎﺳﺎﺳﯩﻲ ﺋﻮرۇﻧﺪا ﺗﯘرﯨﺪۇ، دوﻟلار ﺋﺎﺟﯩﺰﻟﯩﺴﺎ ﺟﻮﯕﮕﻮﻧﯩﯔ ﺗﺎﺷﻘﻰ ﭘﯧﺮﯦﯟوﺗﯩﺪﯨﻤﯘ ﭘﺎﻳﺪﯨﺴﯩﺰ ﺗﻪﺳﯩﺮﻟﻪر ﻛﯧﻠﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﺪۇ.
ﺧﻪۋەرﻟﻪرﮔﻪ ﺋﺎﺳﺎﺳلاﻧﻐﺎﻧﺪا، ﻳﯧﻘﯩﻨﻘﻰ ﻣﻪزﮔﯩﻠﻠﯩﻚ دوﻟلار ﻗﯩﻤﻤﯩﺘﯩﺪە ﭼﯜﺷﯜش ﻛﯚرۈﻟﯩﺸﯩﮕﻪ ﻧﯩﺴﺒﻪﺗﻪن ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﮬﯚﻛﯜﻣﯩﺘﻰ ۋە ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ ﭘﯘل - ﻣﯘﺋﺎﻣﯩﻠﻪ ﺋﺎﭘﭙﺎراﺗﻠﯩﺮى ﮬﯧﭽﻘﺎﻧﺪاق ﺋﯩﭙﺎدە ﺑﯩﻠﺪۈرﻣﯩﮕﻪن، ﺑﯩﺮاق ﻳﺎﭘﻮﻧﯩﻴﻪ، ﻳﺎۋروﭘﺎدﯨﻜﻰ ﻳﺎۋروﻧﻰ ﺋﺎﺳﺎس ﻗﯩﻠﻐﺎن دۆﻟﻪﺗﻠﻪردە ﺋﻮﺧﺸﯩﻤﯩﻐﺎن ﺋﯩﻨﻜﺎﺳلار ۋە ﺗﻪدﺑﯩﺮﻟﻪر ﻳﯜرﮔﯜزۈﻟﮕﻪن. ﺋﻪﻟﯟەﺗﺘﻪ، ﺗﺎرﯨﺨﺘﺎ ﻣﻪﯕﮕﯜﻟﯜك ﮬﯚﻛﯜﻣﺮان ﺑﻮﻟﻤﯩﻐﺎن، ﺋﺎﻣﯧﺮﯨﻜﺎ دوﻟﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﯩﺪﯨﻜﻰ ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻠﯩﻖ ﻣﯘﺳﺎﭘﯩﺴﯩﮕﻪ ﺋﺎﻟﺪﯨﻦ ﺑﯩﺮ ﻧﯧﻤﻪ دﯦﮕﯩﻠﻰ ﺑﻮﻟﻤﺎﻳﺪۇ، ﺑﯩﺮاق ﺷﯘﻧﯩﯖﻐﺎ ﺋﯩﺸﯩﻨﯩﺸﻜﻪ ﺑﻮﻟﯩﺪۇﻛﻰ، ﻛﻪﻟﮕﯜﺳﻰ 20 - 30 ﻳﯩﻞ ﺋﺎرﯨﻠﯩﻘﯩﺪا ﺑﯘ ﺧﯩﻞ ﮬﯚﻛﯜﻣﺮاﻧﻠﯩﻖ ﺋﻪﻧﺪﯨﺰﯨﺴﯩﻨﯩﯔ ﺑﯘزۇﻟﯘپ ﻛﯧﺘﯩﺶ ﺋﯩﻤﻜﺎﻧﯩﻴﯩﺘﻰ ﻛﯜﭼﻠﯜك ﺋﻪﻣﻪس.
(ئاپتور «شىنجاڭ قانۇنچىلىق گېزىتى»نىڭ ﻣﯘﺧﺒﯩﺮى)
No comments:
Post a Comment